Tercih Yorgunluğu: Gerçekten Bu Kadar Çok Düşünmemiz Gereken Şey Var mı?

-

Geçen gün kahve sırasındaydım. Önümdeki kişi birkaç dakika boyunca sütlü mü, sütsüz mü, yulaf sütlü mü, badem sütlü mü karar vermeye çalıştı.

Onu izlerken aklımdan şu geçti:

Gerçekten bu kadar çok düşünmemiz gereken şey var mı?

Yanlış anlaşılmasın. İnsan hayatını kolaylaştıran seçeneklerin artması güzel. Kimse tek tip bir dünyada yaşamak istemez. Ama bazen seçeneklerin fazlalığı bizi özgürleştirmek yerine yoruyor gibi geliyor.

Sabah ne giyeceğimizi düşünüyoruz.

Kahvemizi nasıl içeceğimizi düşünüyoruz.
Ne izleyeceğimizi düşünüyoruz.
Nereden sipariş vereceğimizi düşünüyoruz.
Bir ilişkiyi sürdürmek ya da bitirmek…
Bir şehirde kalmak ya da gitmek…
Bir haksızlığa ses çıkarmak ya da susmak…
Her ihtimal elimizin altında olsun istiyoruz.
Her zaman daha iyisi çıkabilir diye düşünüyoruz.

Düşünüyoruz da düşünüyoruz…

Sonra sıra gerçekten önemli kararlara geldiğinde zihnimizde enerji kalmıyor.

Oysa hayatımızı değiştiren şeyler bunlar değil.

Bir iş teklifini kabul etmek ya da etmemek…

Bunlar üzerine düşünmek gerekiyor.

Bugün sanki her tercihe aynı ağırlığı veriyoruz. Küçük kararlarla büyük kararlar arasında olması gereken mesafeyi kaybettik.

Filozof Sokrates, “Sorgulanmamış hayat yaşanmaya değmez.” der.

Fakat bazen bu sözü yanlış anlıyoruz gibi geliyor bana.

Sokrates’in kastettiği şey kahvemizin içine ne koyacağımızı saatlerce analiz etmek değildi. Hayatımızın yönünü, değerlerimizi ve seçimlerimizi sorgulamaktı.

Benzer şekilde Epiktetos, kontrolümüzde olanla olmayanı ayırmamız gerektiğini söyler.

Bugün ise çoğu zaman kontrolümüzde olmayan şeylere kafa yorarken, kontrolümüzde olan kararları erteleyebiliyoruz.

Belki de tercih yorgunluğunun temelinde bu var.

Karar vermekten değil, kararın sorumluluğunu almaktan yoruluyoruz.

Çünkü karar verdiğimiz anda diğer seçeneklerden vazgeçmiş oluyoruz.

Ve vazgeçmek modern insanın pek sevdiği bir şey değil.

Her kapı açık kalsın istiyoruz.

Ama hayat böyle işlemiyor.

Bir noktada seçim yapmak gerekiyor.

Filozof Søren Kierkegaard şöyle der:

“Evlen ya da evlenme, pişman olursun.”

Bu söz ilk bakışta karamsar görünür. Oysa altında başka bir gerçek vardır: Kusursuz seçim yoktur.

Hayatın önemli kısmı doğru seçimi bulmak değil, seçiminin arkasında durabilmektir.

Belki de cesaret dediğimiz şey budur.

Cesaret her ihtimali hesaplamak değildir.

Cesaret, yeterince düşündükten sonra adım atabilmektir.

Çünkü sürekli düşünmek bazen bilgelik değil, ertelemenin daha şık bir biçimi olabilir.

Bugün dönüp kendime de aynı soruyu soruyorum:

Kafa yorduğum şey gerçekten önemli mi?

Yoksa zihnimi meşgul eden onlarca küçük ayrıntının arasında asıl düşünmem gereken konuları mı kaçırıyorum?

Belki de çağımızın sorunu seçeneklerin çokluğu değil.

Neyi önemseyeceğimizi unutmuş olmamız.

Ve belki de özgürlük; yüzlerce seçenek arasında kaybolmak değil, neyin gerçekten önemli olduğunu bilip ona göre yaşayabilmektir.

Sevgiler,

Fethiye…

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Nazik Olmanın Getirdiği Herşeyde Varolan Yine Sen Oluyorsun.

-
Nezaket Nedir? Nezaket, çoğu zaman yalnızca kibar sözler söylemek ya da nazik bir jest yapmakla karıştırılır. Oysa nezaket, özünde karşındakinin varlığını tanımak, ona değer vermek ve yaşam alanını gözetmek bana göre. Basit bir “teşekkür ederim” ya da yol verirken gülümsemek bile bu derin anlayışın bir yansımasıdır. Toplumda Nezaket Anlayışı Ancak toplumda nezaketin yeri zamanla değişti. Bir dönem, “nezaketli olmak” adeta bir erdem ve kültürel normdu. İnsanların hitap biçimleri, davranış tarzları, hatta gündelik yaşam ritüelleri bile nazik bir dille örülürdü. Günümüzde ise çoğu zaman nezaket, yüzeysel bir “etiket” olarak görülüyor; kimi zaman da “zayıflık” ya da “fazla iyi niyetlilik” ile eş tutuluyor. Oysa bu bakış açısı, nezaketin özündeki gücü görememek değil mi? Goethe’nin de dediği gibi:  “Nezaket, zekânın ve kalbin birleştiği noktadır.” Günümüz dünyasında çoğu zaman başarı, güç ve öne çıkma kavramları yüksek sesle gözümüze sokulurken; nezaket çoğu insanın gözünde geri pl...
Devamı

Bakıyorum ve Görüyorum Ama Nafile Çaba

-
Çalışmaya ara verince vakti biraz daha özgür değerlendiriyorum. Daha sakin ve programlı geçiyor günler kendi kontrolümde. En azından sağımdan solumdan ne geçiyor diye gözlem yapıyorum. Açıkçası dikkatimi çeken bazı durumlar var. Bunu eleştirisel olarak yazmayacağım. Bu artık bir yaşam dinamiği haline gelmiş. Bundan kaçamıyorsun. Ve müdahale etmek de aşırı yorucu bir yaklaşım. Yine de sakin kalıp durum tespiti ile ele almaya çabalıyorum. Gelelim gözlemlerime :))  Gözlem bir; insanlar sessizliği sevmiyor. Gerçekten sevmiyorlar. Bir kafeye oturuyorsun, müzik son ses. Metroda kulaklık takmamış biri telefondan dizi izliyor. Doğada yürüyüşe çıkıyorsun, hoparlörden müzik açılmış. Sessizlik, sanki tehlikeli bir şeymiş gibi kaçılıyor. Çünkü sessiz kalınca insan kendisiyle karşılaşıyor. Ve belki de bundan korkuluyor en çok. İkincisi, kolay olanı bile yapmıyoruz. Sitede çöp odası var mesela. Toplasan yirmi adım. Kapıyı açıyorsun, şutu kaldırıp çöpü atıyorsun. Elin mi kirlendi? Mimar düşünm...
Devamı

Zihinsel Sükûnet

-
  “Bir insan sakin bir zihne ne kadar yaklaşırsa, güce de o kadar yaklaşır.”  Marcus Aurelius Bu cümle, yalnızca bir öğüt değil, aynı zamanda binlerce yıllık bir içsel yolculuğun özüdür. Güç deyince ilk akla gelen şey, çoğu zaman dışsal bir kudret: mevki, servet, itibar ya da başkalarının üzerindeki etki… Oysa Marcus Aurelius’un Stoacı yaklaşımında güç, dışarıdan değil içeriden doğar. Zihnini yönetebilen biri, hayatın gürültüsüne kapılmadan, kendi iç ritmini duyabilen biri gerçek anlamda güçlüdür. Ama bu “sakin zihin” nedir? Sessizlik mi? Hiç düşünmemek mi? Elbette hayır. Sakin zihin, zihnin boşluğu değil, bilinçli bir duruluğudur. Zihinde yer eden korkular, geçmişin yankıları, geleceğin endişeleri, başkalarının yargıları… Tüm bunların arasından süzülüp geçebilen, onların gelip geçici olduğunu fark eden bir farkındalık hâlidir. Modern dünyada zihnimiz sürekli olarak uyarılıyor. Bildirimler, gündemler, beklentiler, karşılaştırmalar… Her şey bir acele içinde, her şey biraz da...
Devamı